İnşaat Uyuşmazlıkları, Türkiye ve Tahkim Yeri Olarak Londra: ICC 2025 İstatistikleri Bize Ne Anlatıyor?

Milletlerarası Ticaret Odası (ICC), 2025 Uyuşmazlık Çözümü İstatistiklerini yayımladı. Öne çıkan rakamların altında, inşaat sektörü için açık bir mesaj yatıyor; ve bu mesaj, Türkiye ile Londra tahkim yeri arasında faaliyet gösteren taraflar için özellikle anlamlı.

İnşaat, milletlerarası tahkimin itici gücü olmayı sürdürüyor

Her yıl olduğu gibi, inşaat ve mühendislik sektörü ICC tahkimlerinin en büyük kaynağı olmaya devam ediyor ve 2025 de bir istisna değildi. Sektör, yıl içinde ICC Divanı'na sunulan tüm yeni başvuruların 'ini oluşturan 246 dosyaya karşılık geldi. Buna, ile yakından ilişkili enerji sektörünü de eklediğinizde, altyapı ağırlıklı bu iki alan, ICC'nin 2025'te üstlendiği işlerin 'ünü birlikte temsil ediyor.

Veriler sektör yerine sözleşme türüne göre incelendiğinde de aynı tablo ortaya çıkıyor. İnşaat ve mühendislik sözleşmeleri, başvuruların ,5'i ile yeni tahkimlerin arkasındaki en sık görülen sözleşme türü oldu; mal, hizmet ve şirketler hukuku işlemlerine ilişkin sözleşmelerin önünde yer aldı. Karmaşık, uzun süreli ve çok taraflı sözleşmeler üzerine kurulu bir sektör için bu yoğunlaşma tesadüf değil: inşaat projeleri doğası gereği gecikme, değişiklik (varyasyon), aksama ve ödeme uyuşmazlıklarına açıktır ve bu uyuşmazlıklar şantiyede çözülemediğinde, milletlerarası tahkim tercih edilen forum olmayı sürdürür.

Türkiye'nin süregelen önemi

Bölgemizdeki taraflar açısından 2025 rakamları, kendi uygulamamızda da gözlemlediğimiz bir eğilimi doğruluyor. Türk taraflar 60 ICC dosyasında yer alarak Türkiye'yi dünya genelinde en çok temsil edilen dokuzuncu ülke ve Orta ve Güneydoğu Avrupa içinde en çok temsil edilen tek ülke konumuna taşıdı.

Bu görünürlük, Türk inşaat sektörünün gerçekliğini yansıtıyor. Türk yükleniciler ve işverenler, Orta Doğu, Afrika, Orta Asya ve ötesinde büyük altyapı, ulaştırma ve enerji projeleri gerçekleştirerek uluslararası alanda en aktif aktörler arasında yer alıyor. Bu projelerin birçoğu FIDIC sözleşmelerine tabi ve ICC tahkimini öngörüldüğünden; Türk tarafların ICC dosyalarında bu denli yer alması şaşırtıcı değil. Türk,ye ayrıca uygulanacak hukuk ve tahkim yeri olarak belirlenen ülkeler arasında da yer alarak, ülkenin milletlerarası uyuşmazlık çözümündeki büyüyen etkisini ortaya koymaktadır.

Londra ve İngiliz hukuku: kalıcı bir birliktelik

İnşaat tahkiminde Türkiye'den taraflar çoğunluk arz etmeye devam ederken, Londra da en fazla tercih edilen tahkim merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor. Birleşik Krallık, 78 dosya ile tahkim yeri olarak en sık seçilen ikinci ülke oldu ve Londra, yalnızca Paris'in ardından dünyada en çok tercih edilen ikinci şehir olarak sıralandı.

Bu arada İngiliz hukuku, 113 dosyada — yani tüm yeni başvuruların yaklaşık 'ünde — uygulanarak yine en sık seçilen uygulanacak hukuk oldu. Özellikle sınır ötesi inşaat uyuşmazlıklarında, Londra tahkim yeri ile İngiliz hukukunun birlikteliği, birçok tarafın tercihi olmayı sürdürüyor; bu tercih, İngiliz sözleşme hukukunun öngörülebilirliği, İngiliz mahkemelerinin tahkime destekleyici yaklaşımı ve Londra piyasasındaki derin uzmanlık birikimi sayesinde değer görüyor.

Daha geniş perspektiften

İnşaat sözleşmelerini hazırlayan ve yöneten kişiler için dikkate değer birkaç rakam daha var. Yeni dosyalarda ortalama uyuşmazlık tutarı 50 milyon ABD dolarının biraz üzerindeyken, medyan değer 5 milyon ABD doları civarında. Bu da ICC dosyalarının yalnızca dev projelerle sınırlı olmadığını ve orta ölçekli uyuşmazlıkların işin büyük bölümünü oluşturduğunu gösteriyor.

ICC, yıl içinde 894 yeni dava kaydederken, yılı rekor düzeyde, 1.869 devam eden dava ile kapatmış. Bu da kurumsal tahkime olan talebin yavaşlama belirtisi göstermediğinin açık bir kanıtı. İnşaat sözleşmeleri müzakere eden herkes için çıkarılacak ders aynı: sözleşmelerdeki uyuşmazlık çözümü hükümleri sıradan matbu metinler değildir. Tahkim yerinin, uygulanacak hukukun ve tahkim merkezinin seçimi, bir uyuşmazlık doğduğunda ve sonrasındaki gelişmeleri belirler ve bu seçimler, yalnızca alışkanlıkla değil, gerçek ve gözlemlenebilir eğilimlere dayanılarak bilinçli biçimde yapılmalıdır.

Equitas nasıl yardımcı olabilir?

Londra merkezli Equitas Consulting olarak Türk tarafların yer aldığı milletlerarası tahkimlerde kapsamlı deneyime sahibiz. FIDIC sözleşme uzmanlığını, adli (forensik) gecikme ve miktar (quantum) analizini ve bilirkişi delillerini, saha pratiğinden gelen tecrübemiz ve Türk ve İngilizc hukukçularla kesintisiz çalışabilme becerisiyle bir araya getiriyoruz.

Uyuşmazlıkların önlenmesi, yönetilmesi ve çözümünde size nasıl destek olabileceğimizi görüşmekten memnuniyet duyarız.

Kaynak: ICC Uyuşmazlık Çözümü 2025 İstatistikleri, Milletlerarası Ticaret Odası.