\u0130n\u015faat projelerinde gecikme analizi, hak taleplerinin y\u00f6netimi ve uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc s\u00fcre\u00e7lerinin en karma\u015f\u0131k unsurlar\u0131ndan biridir. \u00d6zellikle \u0130ngiliz hukukunda “e\u015fzamanl\u0131 gecikme” (concurrent delay) kavram\u0131, doktrinsel olarak hen\u00fcz netlik kazanmam\u0131\u015f bir alan olmaya devam etmektedir. Yarg\u0131 kararlar\u0131nda s\u0131k\u00e7a yer bulmas\u0131na ra\u011fmen, mevcut tan\u0131mlar\u0131n sa\u011flam temellere dayanmad\u0131\u011f\u0131 ve uygulama noktas\u0131nda belirsizlikler yaratt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Equitas Consulting olarak bu makalede, geleneksel yakla\u015f\u0131mlar\u0131n k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 analiz ederek, nedensellik ilkeleriyle daha uyumlu bir perspektif sunmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yoruz.<\/p>\n
\u0130ngiliz hukukunda egemen olan e\u015fzamanl\u0131 gecikme tan\u0131m\u0131, genellikle Marrin (2002) ilkelerine dayanmaktad\u0131r. Adyard Abu Dhabi – SD Marine Services<\/strong> ve sonras\u0131nda North Midland Building Ltd – Cyden Homes Ltd<\/strong> davalar\u0131nda kabul g\u00f6ren bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re, bir gecikmenin e\u015fzamanl\u0131 say\u0131labilmesi i\u00e7in d\u00f6rt temel kriter aranmaktad\u0131r: \u0130ki etkin nedenin varl\u0131\u011f\u0131, bu nedenlerin yakla\u015f\u0131k olarak e\u015fit etki g\u00fcc\u00fcne (equal potency) sahip olmas\u0131, ayn\u0131 zaman diliminde ger\u00e7ekle\u015fmeleri ve her ikisinin de tamamlanma tarihini \u00f6telemesi.<\/p>\n Ancak bu form\u00fclasyonun teorik temelleri olduk\u00e7a k\u0131r\u0131lgand\u0131r. \u00d6zel hukuktaki genel nedensellik prensipleri, ne olaylar\u0131n tam olarak ayn\u0131 anda ger\u00e7ekle\u015fmesini ne de nedensel etkilerinin birbirine e\u015fit olmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015fmaktad\u0131r. \u0130n\u015faat hukuku uygulamalar\u0131nda bu t\u00fcr kat\u0131 \u015fartlar\u0131n aranmas\u0131, karma\u015f\u0131k projelerin do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fmekte ve hakkaniyetli bir s\u00fcre uzat\u0131m\u0131 (Extension of Time – EOT) analizini g\u00fc\u00e7le\u015ftirmektedir.<\/p>\n Mahkemelerin “ayn\u0131 anda ger\u00e7ekle\u015fme” \u015fart\u0131 konusundaki \u0131srar\u0131, modern nedensellik kuramlar\u0131 ile \u00e7eli\u015fmektedir. Hukukta bir nedenin ge\u00e7erli say\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, sonucun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda etkili olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131l\u0131r; di\u011fer bir nedenin daha \u00f6nce veya daha sonra ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131 bu ge\u00e7erlili\u011fi ortadan kald\u0131rmaz. \u0130n\u015faat s\u00f6zle\u015fmelerinde (FIDIC, JCT veya NEC), y\u00fcklenicinin temel borcu belirli bir tamamlanma tarihinde i\u015fi teslim etmektir. Dolay\u0131s\u0131yla, i\u015fin ilerleyi\u015fini etkileyen gecikmelerin s\u0131ralamas\u0131, bu gecikmelerin final teslim tarihindeki ortak etkisini g\u00f6lgelememelidir.<\/p>\n \u00d6te yandan, “e\u015fit etki g\u00fcc\u00fc” gereklili\u011fi de benzer \u015fekilde tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Nedensellik analizinde kullan\u0131lan NESS (Gereken Bir Setin Gerekli Bir Par\u00e7as\u0131) testi gibi akademik yakla\u015f\u0131mlar, bir fakt\u00f6r\u00fcn sonu\u00e7 i\u00e7in yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgular. E\u011fer bir i\u015fveren gecikmesi ve bir y\u00fcklenici kusuru, birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak projenin kritik yolunu (critical path) etkiliyorsa, hangisinin daha bask\u0131n oldu\u011fu hukuken sonucu de\u011fi\u015ftirmemelidir. Her iki neden de yasal olarak gecikmenin sebebi olarak kabul edilmelidir.<\/p>\n E\u015fzamanl\u0131 gecikme kavram\u0131n\u0131n, zamansal \u00e7ak\u0131\u015fmadan ziyade “ayn\u0131 hasara\/zarara yol a\u00e7ma” (same-damage phenomenon) ilkesi \u00fczerinden tan\u0131mlanmas\u0131 daha isabetli bir yakla\u015f\u0131m olacakt\u0131r. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re iki gecikme nedeni, birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olmalar\u0131na ve farkl\u0131 zamanlarda ortaya \u00e7\u0131kmalar\u0131na ra\u011fmen, ayn\u0131 gecikme d\u00f6nemine veya biti\u015f tarihinin \u00f6telenmesine neden oluyorsa e\u015fzamanl\u0131 kabul edilmelidir.<\/p>\n Bu yakla\u015f\u0131m, Saga Cruises<\/strong> ve Thomas Barnes & Sons Plc – Blackburn with Darwen Borough Council<\/strong> davalar\u0131ndaki yakla\u015f\u0131mla da paralellik g\u00f6stermektedir. Burada odak noktas\u0131, olaylar\u0131n ne zaman oldu\u011fu de\u011fil, hangi zarara (gecikmeye) birlikte sebebiyet verdikleridir. Bu perspektif, projelerin karma\u015f\u0131k yap\u0131s\u0131n\u0131 ve farkl\u0131 zamanlarda ba\u015flayan ancak teslim tarihini ayn\u0131 \u015fekilde etkileyen olaylar zincirini daha iyi a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.<\/p>\n Uygulamac\u0131lar\u0131n (claims consultants) ve hukuk\u00e7ular\u0131n e\u015fzamanl\u0131 gecikme iddialar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirirken \u015fu hususlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmalar\u0131 \u00f6nerilir:<\/p>\n Nedensellik Analizi:<\/strong> Gecikme analizlerinde (TIA, As-Planned vs As-Built vb.), olaylar\u0131n sadece kronolojik s\u0131ralamas\u0131na de\u011fil, tamamlanma tarihi \u00fczerindeki ortak etkilerine odaklan\u0131lmal\u0131d\u0131r. S\u00f6zle\u015fme Maddeleri:<\/strong> Taraflar, s\u00f6zle\u015fme haz\u0131rl\u0131k a\u015famas\u0131nda e\u015fzamanl\u0131 gecikme riskini nas\u0131l payla\u015ft\u0131racaklar\u0131n\u0131 (\u00f6rne\u011fin Cyden Homes vakas\u0131ndaki gibi \u00f6zel h\u00fck\u00fcmlerle) netle\u015ftirmelidir.<\/p>\n Kritik Yol Y\u00f6netimi:<\/strong> Farkl\u0131 kritik yollar \u00fczerinde geli\u015fen ancak ayn\u0131 biti\u015f tarihini hedefleyen gecikmelerin, geleneksel “bask\u0131n neden” testine tak\u0131lmaks\u0131z\u0131n analiz edilmesi uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 azaltacakt\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Sonu\u00e7 olarak, e\u015fzamanl\u0131 gecikme tan\u0131m\u0131n\u0131n zamansal bir \u00e7ak\u0131\u015fmadan ziyade, ayn\u0131 sonuca hizmet eden ba\u011f\u0131ms\u0131z nedenlerin birle\u015fimi olarak g\u00f6r\u00fclmesi, sekt\u00f6rdeki belirsizlikleri gidermek ad\u0131na kritik bir ad\u0131md\u0131r. Bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi payla\u015fmak veya projelerinizdeki gecikme analizi s\u00fcre\u00e7lerinde destek almak i\u00e7in Equitas Consulting ile ileti\u015fime ge\u00e7ebilirsiniz.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Giri\u015f \u0130n\u015faat projelerinde gecikme analizi, hak taleplerinin y\u00f6netimi ve uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc s\u00fcre\u00e7lerinin en karma\u015f\u0131k unsurlar\u0131ndan biridir. \u00d6zellikle \u0130ngiliz hukukunda “e\u015fzamanl\u0131 gecikme” (concurrent delay) kavram\u0131, doktrinsel olarak hen\u00fcz netlik kazanmam\u0131\u015f bir alan olmaya devam etmektedir. Yarg\u0131 kararlar\u0131nda s\u0131k\u00e7a yer bulmas\u0131na ra\u011fmen, mevcut tan\u0131mlar\u0131n sa\u011flam temellere dayanmad\u0131\u011f\u0131 ve uygulama noktas\u0131nda belirsizlikler yaratt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Equitas Consulting olarak bu…<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":4477,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[5,6,50,54],"tags":[],"class_list":["post-4476","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-articles","category-claims","category-expert-practice","category-lang-tr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.equitas-consulting.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4476","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.equitas-consulting.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.equitas-consulting.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.equitas-consulting.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.equitas-consulting.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4476"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.equitas-consulting.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4476\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4479,"href":"https:\/\/www.equitas-consulting.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4476\/revisions\/4479"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.equitas-consulting.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4477"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.equitas-consulting.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4476"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.equitas-consulting.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4476"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.equitas-consulting.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4476"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Zamanlama ve E\u015fit G\u00fc\u00e7 Fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Analizi<\/h2>\n
Analiz: “Ayn\u0131 Zarar” Odakl\u0131 Yeni Bir Tan\u0131m<\/h2>\n
Pratik \u00c7\u0131kar\u0131mlar ve Sonu\u00e7<\/h2>\n